Выстава калекцыі ліштваў Уладзіміра Цвіркі

Эксклюзіўная выстава калекцыі ліштваў Уладзіміра Цвіркі Месца правядзення : Музейна-выставачны комплекс Гісторыка-культурнага музея-запаведніка „Заслаўе“ (вул. Рынкавая, 4, г. Заслаўе) Шаноўныя наведвальнікі! Вы стаіце на парозе незвычайнай выставы. Тое, што вы бачыце перад сабой, — не проста фрагменты старых драўляных хат. Гэта першая публічная дэманстрацыя калекцыі ліштваў , сабранай беларускім мастаком, дызайнерам, рэстаўратарам і падарожнікам Уладзімірам Цвіркам. Да гэтага моманту гэтыя прадметы не выстаўляліся разам — яны жылі ў майстэрні-музеі свайго захавальніка, чакаючы свайго часу і свайго гледача. І вось цяпер яны знайшлі свой дом у Заслаўі — адным з самых старажытных гарадоў Беларусі, які ў 2025 адзначыў 1040-годдзе. Гэта сімвалічна: тут, на зямлі, дзе гісторыя налічвае больш за тысячу гадоў, драўляныя ліштвы з розных куткоў краіны ўпершыню сустрэнуць свайго гледача разам. Што такое ліштва і чаму яна заслугоўвае ўвагі? Ліштва — гэта драўлянае аздабленне ваконнага ці дзвярнога праёму. Здавалася б, дробязь, дэталь. Але менавіта яна была галоўным упрыгожаннем беларускай хаты, яе „тварам“, яе абярэгам. Ліштва не проста закрывала шчыліны паміж сцяной і рамай — яна стварала настрой дома, яго характар, яго непаўторнасць. Майстры-разбяры работалі з дрэвам так жа, як ткаллі плялі карункі сваіх ручнікоў: тонка, складана, з любоўю да кожнай лініі. Менавіта таму выстава носіць назву „Драўляныя карункі“. Гэта метафара, якая дакладна перадае сутнасць прадстаўленых тут работ: драўляныя ўзоры сапраўды нагадваюць карункавае палатно — настолькі яны вытанчаныя, лёгкія і рытмічныя. Пра што гэтая выстава? Гэтая выстава — пра прыгажосць, якую мы страчваем. Драўляная забудова беларускіх вёсак сыходзіць у нябыт: хаты ніякавеюць, знікаюць, іх зносяць або перабудоўваюць. Разам з імі знікаюць і ліштвы — сведчанні густу, майстэрства і светапогляду нашых продкаў. Уладзімір Цвірка цягам многіх гадоў збіраў гэтыя драўляныя ўзоры па ўсёй Беларусі, літаральна выратоўваючы іх з-пад бульдозераў, вывозячы з закінутых вёсак. Ён не проста захоўваў іх — ён іх рэстаўраваў, вяртаючы драўніне страчаную прыгажосць. Сёння ў яго калекцыі — дзясяткі ліштваў з розных рэгіёнаў краіны. Яны адрозніваюцца па форме, узоры, тэхніцы разьбы. Але ўсе яны аб’яднаны адным: гэта сапраўдныя творы народнага мастацтва, у якіх адчуваецца рука майстра і душа яго зямлі. Як глядзець гэтую выставу? Не спяшайцеся. Падыдзіце бліжэй да кожнай ліштвы. Разгледзьце ўзор: што тут — сонца, зямля, вада, дрэва жыцця? Якія сілы хацеў прыцягнуць да свайго дома старажытны майстар? Якія сілы ён хацеў адвесці? Кожная лінія тут не выпадковая — гэта мова сімвалаў, якую нашы продкі ведалі і разумелі. Звярніце ўвагу і на фотаздымкі. Яны дапаўняюць экспазіцыю і паказваюць ліштвы ў іх родным асяроддзі — на фасадах старых хат, многія з якіх ужо зніклі. Фотаздымкі зроблены самім Уладзімірам Цвіркам падчас яго шматлікіх падарожжаў па Беларусі. А пасля выставы абавязкова прайдзіцеся па Заслаўі. Паглядзіце на старыя будынкі горада — магчыма, вы заўважыце драўляныя ўзоры там, дзе раней іх не бачылі. Гісторыя Заслаўя налічвае больш за тысячу гадоў, і драўлянае дойлідства — частка гэтай гісторыі. Чаму гэта важна? Гэтая выстава — не проста паказ прыгожых прадметаў. Гэта нагода задумацца пра тое, што мы губляем, і што можна яшчэ выратаваць. Уладзімір Цвірка сваім прыкладам даказвае: адзін чалавек, які любіць сваю зямлю, можа захаваць цэлы пласт культуры. Яго калекцыя — гэта своеасаблівы музей, які ён стварыў сваімі рукамі і за свае сродкі. Мы спадзяемся, што пасля наведвання выставы вы па-новаму зірнеце на старыя беларускія хаты, якія яшчэ засталіся. І, магчыма, самі заўважыце тую прыгажосць, якую раней не бачылі. Запрашаем вас у свет драўляных карункаў — свет, які варта ведаць, памятаць і берагчы