Sankcje UE wobec Białorusi — 2. pakiet: wpisanie Łukaszenki (listopad 2020)
6 listopada 2020 r. Unia Europejska przyjęła drugi pakiet środków restrykcyjnych w odpowiedzi na trwające represje po sfałszowanych wyborach prezydenckich w sierpniu 2020 r. Najważniejszym elementem pakietu było wpisanie samego prezydenta Aleksandra Łukaszenki na listę sankcyjną UE — krok, którego UE celowo unikała w pierwszym pakiecie.
<h2>Dlaczego Łukaszenkę wpisano teraz</h2>
Pierwszy pakiet z października 2020 r. objął 40 wysokich urzędników odpowiedzialnych za bezpośrednie akty represji, pozostawiając Łukaszenkę poza listą, aby zachować minimalny kanał dyplomatyczny i możliwość pośrednictwa. Do listopada, przy nasilającej się represji, trwających masowych aresztowaniach i braku oznak dialogu, UE uznała wpisanie Łukaszenki za nieuniknione.
Oprócz Aleksandra Łukaszenki, pakiet objął również jego syna Wiktora Łukaszenkę, który pełnił funkcję wysokiego doradcy ds. bezpieczeństwa i został uznany za bezpośrednio zaangażowanego w koordynację działań represyjnych.
<h2>Przyjęte środki</h2>
Pakiet listopadowy 2020 r. dodał 15 osób do listy sankcyjnej UE, zwiększając łączną liczbę do 55 objętych osób. Wszyscy dodani podlegają:
<ul> <li><strong>Zakazowi wjazdu:</strong> zakaz wjazdu lub tranzytu przez terytorium UE</li> <li><strong>Zamrożeniu aktywów:</strong> wszystkie środki i zasoby gospodarcze w UE są zamrożone</li> <li><strong>Zakazowi udzielania środków</strong> osobom wpisanym na listę</li> </ul>
<h2>Osoby objęte sankcjami</h2>
Oprócz Aleksandra i Wiktora Łukaszenki, pakiet objął: <ul> <li>Wysokich funkcjonariuszy KGB odpowiedzialnych za kierowanie działaniami po wyborach</li> <li>Dowódców specjalnych jednostek policji OMON zaangażowanych w masowe pobicia i aresztowania</li> <li>Urędników odpowiedzialnych za warunki aresztowania i traktowanie aresztowanych demonstrantów</li> <li>Prokuratorów nadzorujących politycznie motywowane postępowania karne</li> </ul>
<h2>Oświadczenie UE</h2>
Rada stwierdziła, że Aleksander Łukaszenka został wpisany za „odpowiedzialność za poważne naruszenia praw człowieka oraz represje wobec społeczeństwa obywatelskiego i demokratycznej opozycji na Białorusi, a także za organizowanie i wspieranie działań reżimu Łukaszenki, które poważnie podważyły demokrację i państwo prawa na Białorusi”.
<h2>Kontekst dyplomatyczny</h2>
Wpisanie urzędującego głowy państwa było znaczącym krokiem politycznym. Skutecznie zakończyło perspektywę normalnych stosunków dyplomatycznych i oznaczyło, że UE uznaje dalsze sprawowanie władzy przez Łukaszenkę za nielegitymne w kontekście sfałszowanych wyborów w sierpniu 2020 r.