Sankcje UE wobec Białorusi — 4. pakiet: objęte sektory gospodarcze (czerwiec 2021)

W dniach 21–24 czerwca 2021 r. Unia Europejska przyjęła czwarty pakiet sankcji wobec Białorusi — najbardziej daleko idące środki dotychczas, po raz pierwszy obejmujące ograniczeniami całe sektory gospodarcze, a nie tylko osoby i konkretne firmy.

<h2>Kontekst</h2>

W połowie 2021 r. było oczywiste, że wpisywanie osób na listy sankcyjne i presja dyplomatyczna nie spowodowały zmiany kursu rządu Łukaszenki. Represje wobec społeczeństwa obywatelskiego trwały i nawet się nasiliły: setki więźniów politycznych nadal przebywały w aresztach, niezależne media zostały systematycznie zamknięte, a przymusowe odwrócenie lotu Ryanaira w maju 2021 r. nadało kryzysowi wymiar międzynarodowy.

UE uznała, że konieczne są celowane środki sektorowe, aby wywierać realny nacisk gospodarczy na źródła przychodów państwa białoruskiego.

<h2>Wpisywanie osób i podmiotów</h2>

Czwarty pakiet dodał 78 osób i 8 podmiotów, podnosząc łączne liczby do 166 osób i 15 podmiotów. Nowo wpisanymi osobami byli m.in. kolejni szefowie państwowych mediów, wysocy prokuratorzy oraz urzędnicy związani z represjami po wyborach.

<h2>Środki sektorowe w gospodarce</h2>

Pakiet wprowadził ograniczenia eksportowe i importowe w kluczowych sektorach gospodarki Białorusi:

<ul> <li><strong>Chlorek potasu (potas):</strong> zakaz importu białoruskiego potasu i powiązanych nawozów — Białoruś jest jednym z największych światowych eksporterów potasu, a ta środki uderza w główne źródło przychodów w twardej walucie dla państwa</li> <li><strong>Produkty naftowe:</strong> zakaz importu olejów mineralnych i produktów naftowych rafinowanych na Białorusi</li> <li><strong>Wyroby tytoniowe:</strong> ograniczenia importu papierosów i powiązanych towarów produkowanych na Białorusi</li> <li><strong>Technologia do nadzoru:</strong> zakaz eksportu sprzętu do przechwytywania i monitorowania, który może być używany do represji wewnętrznych</li> </ul>

<h2>Środki w sektorze finansowym</h2>

<ul> <li>Ograniczenia dostępu białoruskich podmiotów państwowych do rynków kapitałowych UE</li> <li>Zakaz świadczenia przez UE usług ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych białoruskiemu państwu</li> <li>Nowe ograniczenia transakcji finansowych z kluczowymi białoruskimi bankami państwowymi</li> </ul>

<h2>Znaczenie gospodarcze</h2>

Zakaz potasu był szczególnie istotny. Dwa główne producentki potasu na Białorusi — Belaruskali i BPC (Białoruska Spółka Potasowa) — razem odpowiadały za około 20% światowego eksportu potasu. Sektor generował roczne przychody eksportowe w wysokości ok. 3–4 mld dolarów, co czyniło go jednym z najważniejszych źródeł dochodów w walucie obcej dla białoruskiego rządu.