Sankcje UE wobec Białorusi — 9. pakiet: dotychczas najszersze środki gospodarcze (czerwiec 2024)

29 czerwca 2024 r. Unia Europejska przyjęła dziewiąty pakiet sankcji wobec Białorusi — dotychczas najbardziej kompleksowy zestaw środków gospodarczych, obejmujący handel, usługi, transport i mechanizmy omijania sankcji. Pakiet został przyjęty jako bezpośrednia odpowiedź na długotrwałą rolę Białorusi w wspieraniu rosyjskiej wojny agresyjnej przeciwko Ukrainie.

<h2>Nowe zakazy importu</h2>

Dziewiąty pakiet wprowadził zakazy importu produktów białoruskich z dotychczas nieobjętych sektorów:

<ul> <li><strong>Złoto i wyroby ze złota</strong></li> <li><strong>Diamenty</strong></li> <li><strong>Hel</strong> — Białoruś jest krajem tranzytowym dla eksportu rosyjskiego helu</li> <li><strong>Węgiel</strong></li> <li><strong>Nafta i niektóre produkty naftowe</strong> (rozszerzone w porównaniu z wcześniejszymi ograniczeniami)</li> </ul>

<h2>Nowe ograniczenia eksportu</h2>

Rozszerzono kontrolę nad eksportem z UE do Białorusi w zakresie: <ul> <li>Maszyn i urządzeń przemysłowych używanych w rafineriach ropy</li> <li>Sprzętu morskiego i technologii nawigacyjnych</li> <li>Towarów luksusowych (rozszerzone kategorie)</li> <li>Dodatkowych towarów i technologii o podwójnym przeznaczeniu</li> </ul>

<h2>Środki transportowe</h2>

Istotnym nowym elementem dziewiątego pakietu jest zakaz transportu: <ul> <li>Pojazdy drogowe zarejestrowane na Białorusi są zakazane na terytorium UE</li> <li>Wzmocnione kontrole przewozów towarów kolejowych tranzytem przez Białoruś</li> </ul>

<h2>„Klauzula bez Białorusi”</h2>

Jednym z najbardziej innowacyjnych elementów dziewiątego pakietu jest wprowadzenie obowiązku umownego — „klauzuli bez Białorusi”. Eksporterzy z UE w określonych sektorach muszą zawrzeć w umowach klauzulę zabraniającą ponownego eksportu towarów do Białorusi lub ich wykorzystania na jej terenie. Nakłada to prawną odpowiedzialność za staranność bezpośrednio na firmy z UE i wiąże się z odpowiedzialnością za świadome wspieranie omijania sankcji.

<h2>Usługi zawodowe</h2>

Dziewiąty pakiet rozszerzył również zakaz świadczenia usług zawodowych białoruskim podmiotom państwowym: <ul> <li>Usługi księgowe, audytorskie i rachunkowe</li> <li>Usługi doradcze prawne</li> <li>Konsulting IT i usługi programistyczne</li> <li>Konsulting zarządczy i usługi prasowe</li> <li>Usługi reklamowe</li> </ul>

<h2>Ograniczenia inwestycyjne</h2>

Nowe ograniczenia zabraniają inwestycji UE oraz tworzenia wspólnych przedsięwzięć z białoruskimi przedsiębiorstwami kontrolowanymi przez państwo w sektorze energetycznym i innych strategicznych sektorach.

<h2>Zasięg sankcji UE na czerwiec 2024 r.</h2>

Do dziewiątego pakietu środki restrykcyjne UE wobec Białorusi obejmowały: <ul> <li>Ponad 250 osób objętych zakazem wjazdu i zamrożeniem aktywów</li> <li>Ponad 40 podmiotów</li> <li>Ograniczenia handlowe sektorowe dotyczące potasu, ropy, tytoniu, węgla, złota, diamentów, helu</li> <li>Ograniczenia w sektorze finansowym, w tym wyłączenie głównych banków z systemu SWIFT</li> <li>Zakaz lotniczy</li> <li>Zakazy transportu drogowego towarów</li> <li>Szerokie kontrole eksportu towarów i technologii o podwójnym przeznaczeniu, sprzętu przemysłowego</li> <li>Zakazy usług zawodowych</li> </ul>