Szwajcarskie sankcje wobec Białorusi — ordynacja Rady Federalnej (2020–obecnie)

Szwajcaria, mimo że nie jest członkiem Unii Europejskiej, utrzymuje własny autonomiczny reżim sankcyjny wobec Białorusi przyjęty przez Radę Federalną na podstawie Ustawy o embargach (EmbG). Szwajcarskie sankcje wobec Białorusi w dużej mierze odzwierciedlają środki UE, co odzwierciedla długotrwałą politykę Szwajcarii polegającą na wyrównywaniu się z restrykcyjnymi środkami UE w przypadkach poważnych naruszeń praw człowieka, dostosowując je tam, gdzie to konieczne, do szwajcarskiego systemu prawnego.

<h2>Podstawa prawna</h2>

Szwajcarskie sankcje wobec Białorusi są wdrażane poprzez Ordynację w sprawie środków przeciwko Białorusi (SR 946.231.116.9), przyjętą przez Radę Federalną na podstawie ustawy federalnej o wdrażaniu międzynarodowych sankcji (Ustawa o embargach). Sekretariat Stanu ds. Gospodarki (SECO) odpowiada za aspekty finansowe i ekonomiczne reżimu, podczas gdy Federalny Departament Spraw Zagranicznych (FDFA) nadzoruje wymiar dyplomatyczny.

<h2>Październik 2020 — początkowe wyrównanie</h2>

W październiku 2020 roku Szwajcaria przyjęła swoje pierwsze sankcje wobec Białorusi, wyrównując się z początkowymi pakietami UE, skupiając się na zakazach podróży i zamrożeniu aktywów urzędników odpowiedzialnych za sfałszowane wybory w sierpniu 2020 roku i późniejszą represję.

<h2>Sierpień 2021 — kompleksowe środki gospodarcze</h2>

11 sierpnia 2021 roku Szwajcaria znacząco zmieniła i poszerzyła swoją Ordynację w sprawie środków przeciwko Białorusi, która weszła w życie o godz. 18:00 czasu środkowoeuropejskiego. Poszerzone środki obejmowały:

<ul> <li><strong>Ograniczenia eksportu:</strong> zakaz sprzętu do przechwytywania internetu i telefonii; zakaz eksportu towarów o podwójnym zastosowaniu do celów wojskowych; embargo na sprzęt do produkcji i przetwarzania tytoniu</li> <li><strong>Ograniczenia importu:</strong> zakaz produktów naftowych pochodzących z Białorusi; zakaz importu chlorku potasu (soli potasowej) z Białorusi</li> <li><strong>Ograniczenia finansowe:</strong> zakaz emisji, handlu i umieszczania instrumentów finansowych przez rząd białoruski i trzy główne banki państwowe; zakaz udzielania pożyczek wyznaczonym podmiotom; ograniczenia usług ubezpieczeniowych i reasekuracji; sankcje finansowe wobec Belaeronavigatsia (państwowy dostawca usług nawigacji lotniczej)</li> </ul>

<h2>Środki w sektorze lotnictwa</h2>

Po przymusowym odwróceniu lotu Ryanair w maju 2021 roku Szwajcaria nałożyła zakaz lotniczy, naśladując środki UE, zabraniając białoruskim przewoźnikom dostępu do swojej przestrzeni powietrznej i lotnisk.

<h2>Kolejne aktualizacje</h2>

Szwajcaria wielokrotnie aktualizowała swoją ordynację sankcyjną wobec Białorusi, utrzymując bliskie wyrównanie z środkami UE, jednocześnie przechodząc przez własny krajowy proces legislacyjny. Aktualizacje dotyczyły: <ul> <li>Nowych wyznaczeń osób i podmiotów</li> <li>Rozszerzenia sektorowych ograniczeń handlowych</li> <li>Dodatkowych środków w sektorze finansowym</li> <li>Rozszerzonych kontroli eksportu towarów i technologii o podwójnym zastosowaniu</li> </ul>

<h2>Zakres</h2>

Szwajcarskie sankcje wobec Białorusi dotyczą wszystkich osób i podmiotów w Szwajcarii, a także obywateli szwajcarskich i szwajcarskich firm działających za granicą. SECO publikuje spis wyznaczonych osób i podmiotów oraz udziela wskazówek dotyczących zgodności instytucjom finansowym i przedsiębiorstwom szwajcarskim.

<h2>Pozycja w polityce zagranicznej Szwajcarii</h2>

Decyzja Szwajcarii o wyrównaniu się z sankcjami UE wobec Białorusi — tak jak i decyzja o wyrównaniu się z sankcjami UE wobec Rosji po inwazji na Ukrainę w lutym 2022 roku — stanowiła znaczące odstępstwo od tradycyjnej polityki Szwajcarii ścisłej neutralności w konfliktach międzypaństwowych. Rada Federalna uzasadniła te środki poważnymi naruszeniami praw człowieka, które uznała za wykraczające poza zakres rozważań dotyczących neutralności.