Ukraińskie sankcje wobec Białorusi (2020–obecnie)
Ukraina nałożyła własne sankcje wobec Białorusi, wprowadzane przez Rada Bezpieczeństwa Narodowego i Obrony (RBNO) na mocy dekretu prezydenckiego. Choć Ukraina i Białoruś dzielą długą wspólną granicę i mają długą historię bliskich relacji, wydarzenia z 2020 roku oraz pełna inwazja Rosji na Ukrainę w lutym 2022 roku — częściowo przeprowadzona z terytorium białoruskiego — skłoniły Ukrainę do wprowadzenia kompleksowych środków restrykcyjnych wobec rządu Łukaszenki i państwowych podmiotów białoruskich.
<h2>Ram prawnych</h2>
Sankcje ukraińskie są wprowadzane przez prezydenta Ukrainy na mocy dekretu, na wniosek Rady Bezpieczeństwa Narodowego i Obrony (РНБО). Podstawą prawną jest ukrainskie prawo „O sankcjach” (2014), które pozwala na szeroki zakres środków restrykcyjnych, w tym: <ul> <li>Zamrażanie aktywów i blokowanie środków</li> <li>Ograniczenia operacji handlowych</li> <li>Ograniczenia transakcji finansowych</li> <li>Zakaz tranzytu przez terytorium Ukrainy</li> <li>Zakazy wizowe i wjazdu</li> <li>Wstrzymanie umów gospodarczych i kulturalnych</li> </ul>
<h2>2020 — środki po wyborach</h2>
Po sfałszowanych sierpniowych wyborach prezydenckich na Białorusi w 2020 roku i brutalnej represji pokojowych protestujących Ukraina nałożyła ukierunkowane sankcje na białoruskich urzędników odpowiedzialnych za fałszerstwa wyborcze i naruszenia praw człowieka. Te pierwsze środki miały charakter symboliczny, ale duże znaczenie polityczne, biorąc pod uwagę tradycyjnie bliskie relacje między Białorusią a Ukrainą.
<h2>2021 — incydent z lotem Ryanair</h2>
Ukraina potępiła przymusowe odwrócenie lotu Ryanair FR4978 23 maja 2021 roku i nałożyła dodatkowe sankcje na białoruskich urzędników za zlecenie i wykonanie państwowej akcji porwania samolotu. Przestrzeń powietrzna Ukrainy została zamknięta dla białoruskich przewoźników.
<h2>2022 — znaczące poszerzenie po inwazji</h2>
Najbardziej drastyczne poszerzenie sankcji ukraińskich wobec Białorusi miało miejsce po 24 lutego 2022 roku, gdy siły rosyjskie wykorzystały terytorium białoruskie do rozpoczęcia pierwszego ataku na Kijów. Ukraina nałożyła szerokie środki dotykające:
<ul> <li>Całej białoruskiej władzy i aparatu rządowego</li> <li>Białoruskich dowódców wojskowych i jednostek zaangażowanych w wspieranie operacji rosyjskich</li> <li>Przedsiębiorstw państwowych dostarczających wsparcie logistyczne siłom rosyjskim</li> <li>Białoruskich banków i instytucji finansowych</li> <li>Wiodących białoruskich firm przemysłowych, w tym sektora potasu</li> </ul>
Ukraina nałożyła również całkowity zakaz tranzytu towarów rosyjskich i białoruskich przez swoje terytorium oraz zawiesiła praktycznie wszystkie dwustronne umowy gospodarcze z Białorusią.
<h2>Trwające środki</h2>
Ukraina kontynuowała poszerzanie i aktualizację sankcji wobec Białorusi w kolejnych latach, przy czym nowe wpisy na listę sankcyjną były zazwyczaj związane z udokumentowanymi przypadkami logistycznego wsparcia białoruskiego dla rosyjskich operacji wojskowych, w tym tranzytem sprzętu, amunicji i personelu.
<h2>Zasięg</h2>
Na 2024 rok lista sankcyjna Ukrainy wobec Białorusi obejmowała setki białoruskich osób fizycznych i dziesiątki podmiotów, co czyni ją jedną z największych krajowych list sankcyjnych skierowanych przeciwko Białorusi — odzwierciedlając bezpośrednią groźbę dla bezpieczeństwa Ukrainy ze strony roli Białorusi jako współuczestnika w wojnie.